Dị ứng cơ địa là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh hiệu quả

Dị ứng luôn gây ra nhiều triệu chứng khó chịu và có thể đe dọa đến tính mạng người bệnh. Những ảnh hưởng của dị ứng có thể trở nên trầm trọng hơn đối với một số người bệnh nếu họ mắc phải dị ứng cơ địa vì bệnh này thường xuyên tái phát và khả năng chữa khỏi là cực kỳ thấp. Vì vậy hiểu rõ về dị ứng cơ địa và cách điều trị là tiền đề quan trọng để giúp người bệnh đảm bảo an toàn cho chính mình.

Dị ứng cơ địa là gì?

Dị ứng cơ địa thực chất là tình trạng cơ thể bị dị ứng với một số yếu tố ngay từ khi sinh ra. Việc điều trị dị ứng cơ địa thường khó dứt điểm nhưng cơ địa dị ứng có thể giảm dần hoặc khỏi hoàn toàn sau khi trưởng thành và sau khi phụ nữ sinh con.

Những nguyên nhân dị ứng cơ địa

Có nhiều nguyên nhân gây tình trạng dị ứng cơ địa, mỗi tác dẫn sẽ dẫn đến các triệu chứng và mức độ bệnh khác nhau. Theo các nghiên cứu y học, dị ứng cơ địa có thể xuất hiện do một số nguyên nhân sau:

Do hệ miễn dịch sản xuất IgE quá mức

Bình thường nếu có các tác nhân bên ngoài tác động vào cơ thể (dị nguyên) thì hệ thống miễn dịch sẽ sản xuất ra các protein bảo vệ (kháng thể) để chống lại những dị nguyên đó. Ở những người bị dị ứng, IgE được sản xuất nhằm chống lại dị nguyên vô hại. Sự sản xuất quá mức của IgE sẽ giúp giải phóng nhiều loại hóa chất gây viêm, trong đó có histamine.

Histamine tăng cao trong máu sẽ làm giãn nở các mao mạch máu dưới da, khiến chúng rò rỉ chất dịch sang các mô bên cạnh. Chính vì vậy người bệnh bị ngứa, nổi mẩn đỏ,viêm và các triệu chứng đặc hiệu của dị ứng.

Một số tác nhân dễ gây dị ứng là: Mạt bụi, nấm mốc, phấn hoa, cỏ cây, đậu phộng, sữa bò, đậu nành, hải sản, động vật có vỏ, trứng, thú cưng hoặc các động vật có lông (chó, mèo, ngựa, thỏ…), côn trùng đốt, ve bọ, một số thuốc…

Do di truyền

Các nghiên cứu về dị ứng đã chỉ ra rằng, bệnh dị ứng cơ địa có tính di truyền. Nếu cả bố và mẹ đều có cơ địa dị ứng thì nguy cơ dị ứng của con lên đến 75%. Nguy cơ này ở mức 50% nếu chỉ có bố hoặc mẹ bị dị ứng và nó có thể giảm còn 15% nếu cả bố và mẹ đều không dị ứng.

Dị ứng cơ địa ở trẻ em thường do di truyền
Dị ứng cơ địa ở trẻ em thường do di truyền

Các nghiên cứu cũng cho thấy 70% anh em sinh đôi cùng trứng bị dị ứng giống nhau, còn sinh đôi khác trứng thì nguy cơ dị ứng chỉ là 40%.

Do bị viêm, nhiễm khuẩn

Dị ứng cơ địa còn có thể xuất hiện nếu người bệnh bị nhiễm vi khuẩn, kí sinh trùng, các loại giun sán hoặc do sống trong môi trường ô nhiễm…

Triệu chứng của dị ứng cơ địa

Khi người bệnh tiếp xúc với dị nguyên, triệu chứng dị ứng có thể xuất hiện tức thì sau vài giây đến vài phút nhưng cũng có thể xuất hiện vài ngày sau đó hoặc thậm chí sau vài tuần. Các biểu hiện và mức độ của triệu chứng dị ứng ở mỗi người là khác nhau, tùy thuộc vào mức độ mẫn cảm của cơ thể, loại bệnh dị ứng, cách tiếp xúc dị nguyên …

Nhưng nhìn chung người bệnh thường nhận thấy các dấu hiệu dị ứng cơ địa điển hình như:

  • Ngứa mũi, hắt hơi, chảy nước mũi, ngạt mũi
  • Tổn thương da

Đây là dấu hiệu điển hình của viêm da dị ứng cơ địa. Người bệnh thường có biểu hiện nổi mẩn đỏ, xuất hiện mụn nước có tiết dịch. Bên cạnh đó bệnh nhân còn có cảm giác ngứa ngáy và muốn gãi. Khi gãi càng  nhiều những nốt mẩn này càng nhiều hơn.

Nổi mẩn đỏ hoặc mụn nước là triệu chứng dị ứng cơ địa thường gặp
Nổi mẩn đỏ hoặc mụn nước là triệu chứng dị ứng cơ địa thường gặp
  • Người bị dị ứng hen suyễn có thể gặp tình trạng khó thở, thở khò khè, thở rít, ho khạc đờm.
  • Dị ứng cơ địa có thể kèm theo sưng phù một số bộ phận, trong đó có mặt.

Điều trị dị ứng cơ địa như thế nào?

Để điều trị dị ứng hiệu quả người bệnh cần tránh các tác nhân gây bệnh, sử dụng các loại thuốc đặc trị hoặc điều trị mẫn cảm đặc hiệu khi xác định được tác nhân gây bệnh.

Tránh các dị nguyên gây bệnh

Một trong những biện pháp quan trọng để làm giảm các triệu chứng dị ứng cơ địa và nguy cơ mắc phải căn bệnh này chính là tránh xa các dị nguyên gây dị ứng. Bạn nên:

  • Cách ly với những con vật nhiều lông và thú cưng
  • Dọn dẹp nhà cửa để loại bỏ mạt bụi, ve bọ và côn trùng. Bạn có thể sử dụng thêm điều hòa có bộ lọc không khí và máy hút ẩm để ngăn chặn sự phát triển của nấm mốc.
  • Hạn chế ra ngoài khi đang bị dị ứng.
  • Bạn nên theo dõi thời tiết và chủ động điều chỉnh nhiệt độ của cơ thể để cơ thể không bị sốc nhiệt.
  • Chú ý đến chế độ ăn uống: Một trong những vấn đề người bệnh cần quan tâm là dị ứng cơ địa kiêng ăn gì bởi thực phẩm là yếu tố thường dẫn đến bệnh dị ứng cơ địa nhất.
  • Bạn nên kiêng những đồ ăn có hàm lượng muối cao, socola, sữa đặc, các loại bánh kẹo nhiều đường và bơ vì chúng kích thích ngứa nặng hơn. Người bệnh cũng cần cẩn trọng khi ăn các loại hải sản, đặc biệt là hải sản có vỏ. Ngoài ra các chất kích thích như rượu, bia, cà phê… cũng khiến da bị kích ứng và trở nên tồi tệ.

Sử dụng thuốc chữa dị ứng cơ địa

Bị dị ứng cơ địa uống thuốc gì là băn khoăn của rất nhiều bệnh nhân. Theo các chuyên gia, dị ứng cơ địa có thể sử dụng một số loại thuốc như thuốc kháng histamine, corticosteroid…

  • Thuốc kháng histamine: Là loại thuốc luôn được sử dụng để điều trị dị ứng trong nhiều năm qua. Thuốc này giúp ngăn chặn sự giải phóng quá mức histamine, chất gây viêm và dị ứng. Người bệnh có thể được chỉ định thuốc dạng viên uống, thuốc lỏng hoặc thuốc dạng xịt…
Mắc bệnh dị ứng cơ địa uống thuốc gì - thuốc kháng histamine
Mắc bệnh dị ứng cơ địa uống thuốc gì – thuốc kháng histamine
  • Corticosteroid: Nếu người bệnh bị sưng, nghẹt mũi, chảy nước mũi và ngứa thì thuốc xịt mũi corticosteroid là loại thuốc hiệu quả cho trường hợp này.

Bên cạnh đó người bệnh cũng có thể được kê loại thuốc này dạng uống để giảm sưng và ngăn chặn các phản ứng nghiêm trọng. Tuy nhiên khi sử dụng corticosteroid đường uống, bệnh nhân chỉ nên sử dụng trong thời gian ngắn và phải tuân theo các chỉ định của bác sĩ để tránh gặp phải các tác dụng phụ.

Với những bệnh nhân gặp phải các triệu chứng dị ứng cơ địa trên da, người bệnh có thể được chỉ định dùng kem Corticosteroid nồng độ thấp để giảm ngứa và ngăn chặn sự lây lan của phát ban.

  • Thuốc kết hợp: Người bệnh cũng có thể sử dụng thuốc kết hợp vừa kháng histamine vừa giúp làm thông mũi để điều trị viêm mũi dị ứng từ trung bình đến nặng.
  • Adrenaline (epinephrine): Đây là loại thuốc được sử dụng để cấp cứu đối với những trường hợp bị dị ứng nghiêm trọng đe dọa đến tính mạng. Thuốc này thường được dùng tự động và không cần đào tạo y tế.

Liệu pháp miễn dịch dị ứng

Đây là phương pháp được sử dụng để điều trị mẫn cảm đặc hiệu khi đã biết được chính xác tác nhân gây dị ứng cơ địa. Phương pháp này được áp dụng lâu dài để giúp điều chỉnh hệ thống miễn dịch cho thích nghi với chất gây dị ứng.

Có hai liệu pháp miễn dịch phổ biến là tiêm dị ứng và liệu pháp miễn dịch dưới lưỡi. Người bệnh có thể được tiêm chất gây dị ứng với liều lượng tăng dần theo thời gian. Từ đó người bệnh dần trở nên ít nhạy cảm hơn với các chất gây dị ứng.

Có thể chữa dị ứng cơ địa bằng cách giải mẫn cảm
Có thể chữa dị ứng cơ địa bằng cách giải mẫn cảm

Cách tiêm miễn dịch thường cho kết quả tốt hơn đối với những trường hợp dị ứng cơ địa với phấn hoa, vật nuôi, bụi, côn trùng đốt, hen suyễn. Tác dụng của liệu pháp tiêm miễn dịch thường không mang lại nhiều hiệu quả đối với người bị dị ứng thực phẩm, thuốc, lông, phát ban hoặc chàm.

Liệu pháp miễn dịch dưới lưỡi là cách giải mẫn cảm bằng cách đưa một lượng nhỏ chất gây dị ứng xuống dưới lưỡi. Sự tiếp xúc này sẽ giúp cải thiện khả năng chịu đựng chất dị ứng và giúp làm giảm triệu chứng của bệnh. Chữa dị ứng cơ địa bằng cách này thường an toàn, hiệu quả với những người bị dị ứng mũi và hen suyễn.

Dị ứng cơ địa là bệnh thường xuyên tái phát nên gây nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của người bệnh. Việc điều trị thường chỉ giúp kiểm soát triệu chứng của căn bệnh này. Tuy nhiên nếu chú ý hơn đến những dị nguyên gây bệnh và thực hiện liệu trình điều trị theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ thì người bệnh có thể chung sống hòa bình hoặc khỏi dị ứng hoàn toàn.

Ngày đăng: 18/03/2019 - Cập nhật lúc 12:21 pm , 20/07/2019
Nguồn tham khảo
Bác sĩ Chuyên khoa II
Bác sĩ chuyên khoa II Lê Thị Phương có hơn 40 kinh nghiệm trong khám chữa và điều trị bệnh. Từng giữ nhiều chức vụ quan trọng như: Phó Giám đốc tại Bệnh viện Y học cổ truyền Hà Đông, Phó Giám đốc tại Bệnh viện Y học dân tộc Hà Tây. Bác sĩ Phương có nhiều công trình nghiên cứu về y học lớn như: Bài thuốc LHN điều trị hạ huyết áp (giai đoạn 2000-2004) Điều trị hội chứng đại tràng chức năng bằng bài thuốc y học cổ truyền Điều trị hạ axit uric máu bằng bài thuốc y học cổ truyền Điều trị tiểu đường tuýp 2 bằng thuốc y học cổ truyền Dự án Trồng và bào chế dược liệu tại Hòa Bình (năm 2009-2010) theo chương trình Nông thôn- Miền núi. Bác sĩ Lê Thị Phương được nhiều bệnh nhân tin tưởng, lựa chọn bởi bác sĩ luôn tận tình, giúp đỡ và chia sẻ nỗi đau của bệnh nhân. Tận tâm trong khám chữa.
Xem thêm chi tiết:  Bác sĩ Chuyên khoa II Lê Thị Phương hơn 40 năm kinh nghiệm khám và điều trị bệnh
Về tác giả