Gai xương gót và những thông tin quan trọng bạn cần biết

Gai xương gót là căn bệnh thường gặp ở đối tượng trung niên hoặc những người hay phải lao động nặng, phụ nữ thường xuyên đi giày cao gót… Thực tế, căn bệnh này không đe dọa đến tính mạng. Song, nó làm ảnh hưởng đến cuộc sống người bệnh và nếu không phát hiện, điều trị kịp thời thì có thể sẽ gây ra những biến chứng nguy hiểm khôn lường.

Cơ chế và nguyên nhân hình thành gai xương gót là gì?

Gai xương gót còn có tên gọi khác là viêm cân gan bàn chân. Đặc trưng của bệnh là một phần xương thừa mọc nhô ra ở phần xương gót. Ta có thể quan sát được gai xương này thông qua hình ảnh X-quang.

Gai xương gót còn có tên gọi là viêm cân gan bàn chân
Gai xương gót còn có tên gọi là viêm cân gan bàn chân

Cơ chế hình thành phần gai xương gót

  • Khi chúng ta di chuyển, đi lại, trọng lượng của cơ thể sẽ dồn sức đè nén lên vùng gân gan bàn chân. Sức nặng này sẽ được giảm nhẹ bớt bằng lớp mỡ mềm dưới gót cùng phần gân gan bàn chân dày và rộng.
  • Đối với người thường xuyên mang giày cao gót, hay phải lao động, mang vác nặng và khi tập thể thao mạnh mà khởi động chưa kỹ, khi ấy trọng lượng của cơ thể sẽ dồn nén quá mức vào khu vực bắp chân, gân cơ Achille và cả vùng gót chân.
  • Sau một thời gian dài như vậy, gân Achille và cơ cẳng chân sẽ gặp phải tình trạng quá tải dẫn đến gân cơ vùng gan bàn chân bị căng, viêm quanh chân và thâm chí là bị rách, đứt.
  • Khi tình trạng này lặp đi lặp lại nhiều lần, cơ thể sẽ nảy sinh phản ứng tự sửa chữa, khắc phục bằng cách bồi đắp, lắng đọng canxi tại vị trí gân gan chân bị viêm, bị tổn thương.
  • Hệ quả của phản ứng này sau một thời gian là làm xuất hiện phần xương nhỏ ở phía dưới xương gót chân, được gọi là gai xương gót. Bản chất của việc hình thành gai xương là sự tạo ra phần xương mới có tác dụng chống lại, giảm bớt những áp lực tác động đến gân cơ ở gan bàn chân.

Việc hình thành gai xương này không phải nguyên nhân trực tiếp làm người bệnh bị đau chân. Thực tế là có nhiều người khi chụp X-quang thấy xuất hiện gai xương gót nhưng lại không có biểu hiện đau gót. Có nhiều người trị khỏi triệu chứng đau gót nhưng vẫn còn tồn tại gai xương.

Thực chất, triệu chứng đau gót xảy ra là do gai xương gót chân cọ sát, tác động vào phần mô đệm xung quanh và gây viêm, làm ảnh hưởng các dây thần kinh liên quan. Chính phản ứng viêm này mới làm xuất hiện triệu chứng đau gót. Tình trạng viêm càng nặng thì cơn đau càng dữ dội, đau tăng khi di chuyển đi lại và thậm chí đau cả khi người bệnh nghỉ ngơi, thư giãn.

Khác với gai xương cột sống, tỉ lệ mắc bệnh gai xương gót giữa nam và nữ là tương đương nhau. Theo thống kê thì cứ trong 10 người sẽ có 1 người bị gai xương gót chân.

Nguyên nhân chính dẫn đến căn bệnh này bao gồm

  • Phụ nữ đi giày cao gót nhiều; do chọn giày quá chật hoặc quá cứng, do đi lại nhiều ở những địa hình cứng, lồi lõm mà không có giày dép bảo vệ.
Nguyên nhân gây gai xương gót chân
Nguyên nhân gây gai xương gót chân
  • Tình trạng viêm gót chân, viêm màng gân cơ chân, viêm lớp đệm xương gót,… trong thời gian dài. Khi ấy, canxi sẽ dần tích tụ lại để phục hồi, điều chỉnh vị trí bị viêm. Nhưng lâu ngày sẽ làm hình thành gai xương.
  • Tình trạng thừa cân, béo phì làm phần gót chân phải chịu một trọng lượng lớn dẫn đến tình trạng đau gót, viêm cân gan và sau đó là gai xương gót.
  • Khi tuổi tác cao, cơ chế đệm bị thoái hóa và trở nên kém hiệu quả, các gân cơ, xương khớp không còn chắc khỏe làm cho gót chân bị đau.
  • Những vận động viên điền kinh, đi bộ, nhảy xa, nhảy cao,… tập luyện, thi đấu với cường độ cao, không khởi động kỹ trước khi luyện tập hoặc thực hiện động tác bị sai kỹ thuật.
  • Những người thường xuyên phải lao động quá sức, vừa đi lại nhiều vừa mang vác nặng, nghỉ ngơi thiếu hợp lí.

Triệu chứng của bệnh gai xương gót chân

Như đã nói, không phải gai xương gót nào cũng gây ra triệu chứng đau chân. Nhưng nếu có, bệnh sẽ được biểu hiện bằng những triệu chứng điển hình sau đây:

1. Đau buốt nhói ở gót chân

Hiện tượng đau nhói, buốt và nhức nhối ở vùng gan bàn chân hoặc gót chân. Thời gian đầu cơn đau chỉ biểu hiện mơ hồ nhưng càng về sau càng đau nhức nặng nề hơn.

Khi mới ngủ dậy vào buổi sáng và bước chân xuống giường, khi di chuyển mạnh và đột ngột, người bệnh sẽ gặp phải cơn đau cấp tính, dữ dội khiến toàn thân khựng lại.

Bệnh càng tiến triển nặng thì triệu chứng đau buốt gót chân càng xuất hiện thường xuyên và không có dấu hiệu báo trước. Cường độ cơn đau càng ngày càng tăng lên. Thậm chí người bệnh sẽ bị đau nhức ngay cả khi nghỉ ngơi.

2. Hiện tượng viêm, sưng tấy đỏ ở gót chân

Một triệu chứng đặc trưng khác của bệnh gai xương gót chân là hiện tượng viêm sưng nóng đỏ ở gót. Tình trạng này thường xảy ra sau một ngày gót chân phải đi lại nhiều, chịu nhiều áp lực.

Hiện tượng sưng tấy gót chân
Hiện tượng sưng tấy gót chân

3. Hạn chế vận động

Khi di chuyển, người bệnh sẽ thấy đau thốn, nhói ở gót, khiến đứng không vững, đi lại tập tễnh, khó khăn, làm hạn chế cử động của chân.

Đây là những triệu chứng đặc trưng của bệnh gai xương gót mà người bệnh có thể dễ dàng cảm nhận được. Lúc này, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế để được chẩn đoán bệnh chính xác bằng các biện pháp:

  • Chẩn đoán cận lâm sàng: Bác sĩ dùng ngón tay cái ấn vào vị trí gót chân hoặc yêu cầu bệnh nhân đứng bằng gót chân. Người bệnh sẽ gặp phải hiện tượng đau chói, buốt.
  • Chẩn đoán cận lâm sàng: Thực hiện chụp X-quang vùng gót chân sẽ cho kết quả chính xác nhất về sự xuất hiện của gai xương gót.

Cần thực hiện chẩn đoán và điều trị bệnh càng sớm càng tốt. Nếu để bệnh tiến triển trầm trọng có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm sau:

  • Gây tê liệt, mất cảm giác ở bàn chân.
  • Gây viêm nhiễm xương hay u xương gót
  • Bị apxe phần mềm tại chỗ.

Phương pháp điều trị bệnh gai xương gót

Vì những ảnh hưởng nghiêm trọng của bệnh đến cuộc sống, cũng như những biến chứng nguy hiểm có thể gặp phải, người bệnh cần phải tích cực điều trị gai xương gót chân ngay khi mới phát hiện. Các phương pháp chữa trị thường được sử dụng hiện nay gồm:

1. Chữa gai xương gót chân bằng Tây y

Sự phát triển của y học hiện đại đem đến nhiều giải pháp điều trị hiệu quả, nhanh chóng cho các loại bệnh lý, trong đó có gai xương gót. Phương pháp chữa trị bằng Tây y bao gồm việc dùng thuốc tân dược, dùng vật lý trị liệu và phẫu thuật ngoại khoa.

  • Thuốc

Thuốc chữa gai xương gót chân thường được chỉ định là thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm không steroid, thuốc tiêm corticoid… Những loại thuốc này có tác dụng giảm đau, tiêu viêm nhanh chóng, khắc phục hiệu quả triệu chứng của bệnh. Tuy nhiên, hiệu quả này chỉ mang tính tạm thời và người bệnh cần sử dụng đúng theo liều lượng bác sĩ chỉ định để tránh những tác dụng phụ đối với sức khỏe.

  • Vật lý trị liệu

Các kỹ thuật trị liệu hiện đại sẽ giúp cải thiện bệnh hiệu quả, toàn diện và an toàn, ngăn ngừa những nguy cơ biến chứng. Các liệu pháp trị liệu phổ biến hiện nay là chiếu hồng ngoại, siêu âm, sóng ngắn, kích thích điện và laser,…

Điều trị gai xương gót
Điều trị gai xương gót
  • Phẫu thuật

Trong trường hợp bệnh ở giai đoạn nặng mà những biện pháp nội khoa không phát huy được tác dụng, bác sĩ sẽ chỉ định dùng biện pháp phẫu thuật ngoại khoa. Phẫu thuật sẽ giúp loại bỏ lập tức gai xương để người bệnh thoát khỏi những triệu chứng. Tuy nhiên, bệnh vẫn có nguy cơ tái phát lại nên thường bác sĩ sẽ không ưu tiên sử dụng biện pháp này.

2. Chữa gai xương gót bằng y học cổ truyền

Tuy không đem lại tác dụng nhanh như Tây y, nhưng các liệu pháp chữa bệnh cổ truyền lại có hiệu quả bền vững và lâu dài hơn. Hai phương pháp chính thường được sử dụng là dùng thuốc và châm cứu, bấm huyệt.

  • Bài thuốc Đông y

Các bài thuốc chữa gai xương gót đem lại tác dụng chính là giảm đau, tiêu viêm, tăng cường lưu thông khí huyết và gia tăng sức khỏe gân cốt. Thuốc Đông y tuy thiếu tính tiện dụng nhưng lại có ưu điểm là lành tính, không gây tác dụng phụ và có hiệu quả lâu dài.

  • Châm cứu, bấm huyệt

Bàn chân chứa nhiều huyệt vị liên kết tới toàn bộ cơ thể. Vì vậy, liệu pháp châm cứu, bấm huyệt ở bàn chân không chỉ giúp chữa gai xương gót mà còn có tác dụng cho toàn thân. Lương y sẽ thực hiện tác động đến những huyệt vị quan trọng nhằm ức chế triệu chứng và tăng cường sức khỏe, thư giãn gân cốt.

Biện pháp kiểm soát sự phát triển của gai xương gót

Để nhằm làm hạn chế sự ảnh hưởng của bệnh đến cuộc sống cũng như kìm hãm bệnh phát triển, người bệnh nên thực hiện theo những chú ý sau:

  • Chọn giày có kích cỡ vừa vặn, thoái mái, không quá cứng hoặc quá chật, không sử dụng giày cao gót. Nên sử dụng thêm miếng đệm lót để giảm sự đau nhức khi di chuyển.
  • Ngâm và massage chân trong nước muối ấm vào mỗi tối trước khi đi ngủ.
  • Khi ngủ nên kê chân lên cao để giảm cảm giác đau nhức, khó chịu.
  • Có thể sử dụng băng chun gan chân giúp hỗ trợ điều trị bệnh.
  • Sinh hoạt, nghỉ ngơi khoa học, hợp lí, tránh làm việc nặng nhọc, quá sức.

Như vậy, gai xương gót gây ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến sức khỏe và cuộc sống của người bệnh. Vì vậy, bạn nên trang bị cho mình những kiến thức hữu ích và quan trọng trên để chủ động bảo vệ sức khỏe của mình.

Ngày đăng: 13/04/2019 - Cập nhật lúc 2:05 pm , 11/04/2019

Bài viết nhiều người đọc