Chăm sóc sau sinh: Kiến thức quan trọng các mẹ bỉm sữa mới không nên bỏ qua

Sau quá trình mang thai và sinh con, cơ thể người mẹ bắt đầu khôi phục lại những gì đã thay đổi do vậy chăm sóc sau sinh đóng vai trò vô cùng quan trọng nhằm giúp các mẹ sớm hồi phục. Đồng hành với các mẹ sau sinh, Wikibacsi.com xin đưa ra một số lưu ý cho các mẹ như sau.

Sau sinh người mẹ thay đổi những gì?

Để chăm sóc sau sinh hiệu quả, trước hết cần hiểu về những thay đổi của các mẹ sau sinh. Một số tình trạng mà các mẹ bỉm sữa có thể gặp gồm có:

Đau âm đạo

Nếu bị rách tầng sinh môn hoặc rách âm đạo trong khi sinh, vết thương có thể khiến các mẹ đau trong vài tuần. Để giảm bớt sự khó chịu, các mẹ có thể áp dụng những mẹo sau:

Các mẹ có thể bị đau âm đạo sau sinh
Các mẹ có thể bị đau âm đạo sau sinh
  • Ngồi trên gối hoặc đệm.
  • Làm mát vết thương bằng túi nước đá hoặc đặt đá viên vào bỉm nhằm làm dịu cơn đau.
  • Vệ sinh vùng kín bằng nước ấm.
  • Uống thuốc giảm đau. Tuy nhiên, trước khi sử dụng thuốc nên hỏi tư vấn của bác sĩ để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.
  • Dùng thuốc làm mềm phân, nhuận tràng nhằm ngăn ngừa táo bón. Nhưng trước khi dùng thuốc cần hỏi ý kiến bác sĩ chuyên khoa, tuyệt đối không tự ý sử dụng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của cả mẹ và bé. 

Dịch âm đạo tăng

Sau khi sinh, tử cung bắt đầu co bóp để đẩy lớp màng nhầy bề mặt lót tử cung khi mang thai ra ngoài. Do vậy, các mẹ sẽ xuất hiện dịch nhiều hơn. Trong vài ngày đầu, dịch âm đạo sẽ có màu đỏ sau đó nhạt dần, thay đổi từ màu nâu hồng sang màu trắng vàng.

Nếu dịch ra nhiều, các mẹ cần liên hệ với bác sĩ để kiểm tra, tránh để lâu gây nhiễm trùng. Ngoài ra, nên thay băng vệ sinh 3 lần/ ngày để đảm bảo vệ sinh.

Co thắt

Các mẹ cũng có thể gặp những cơn co thắt trong vài ngày đầu sau khi sinh. Những cơn co thắt này giúp ngăn ngừa chảy máu quá nhiều bằng cách nén các mạch máu trong tử cung.

Đi tiểu không kiểm soát

Mang thai, chuyển dạ và sinh nở có thể làm tổn thương cơ sàn chậu của người mẹ gây ảnh hưởng tới bàng quang, ruột non và trực tràng,..  Điều này có thể khiến các mẹ rỉ một vài giọt nước tiểu trong khi hắt hơi, cười hoặc ho. Vấn đề này thường được cải thiện trong vòng vài tuần. Trường hợp tình trạng này kéo dài, hãy sử dụng băng vệ sinh và tập các bài tập Kegel để giúp làm săn chắc cơ sàn chậu.

Bệnh trĩ và nhu động ruột

Nếu bạn thấy đau khi đi tiểu và cảm thấy sưng gần hậu môn, bạn có thể bị trĩ, tình trạng này xảy ra do các tĩnh mạch bị sưng ở hậu môn hoặc trực tràng tụt xuống thấp hơn sau sinh. Để giảm bớt sự khó chịu, các mẹ có thể áp dụng:

  • Sử dụng một loại kem trĩ hoặc dùng thuốc có chứa hydrocortison.
  • Sử dụng miếng đệm có chứa hazel hazel hoặc các loại thuốc gây tê nhằm giảm đau.
  • Ngâm vùng hậu môn trong nước ấm trong 10 đến 15 phút từ hai đến ba lần một ngày.

Ngực căng tức

Một vài ngày sau khi sinh, ngực của các mẹ có thể trở nên đầy đặn, săn chắc và căng cứng hơn do sữa bắt đầu được tiết ra. Các mẹ nên cho con bú thường xuyên để tránh hoặc giảm thiểu căng tức. Nếu ngực xuất hiện cả quầng thâm quanh núm vú, em bé có thể gặp khó khăn trong việc ngậm. Để giúp bé bú dễ hơn, cần vắt sữa bằng tay hoặc sử dụng máy vắt sữa. Nếu cảm thấy khó chịu do ngực căng tức, có thể dùng khăn ấm đặt lên ngực hoặc tắm nước ấm trước khi cho con bú hoặc khi vắt sữa. Giữa các lần cho bé ăn, nên đặt khăn lạnh lên ngực.

Rụng tóc và thay đổi da

Khi mang thai, nồng độ hormone tăng cao làm tăng tỷ lệ tóc mọc nhiều hơn. Kết quả các mẹ sau sinh thường có một mái tóc tốt hơn. Nhưng sau khi sinh, tóc sẽ rụng bớt, thời gian rụng có thể kéo dài tới năm tháng. 

Bên cạnh đó, cũng có sự thay đổi về da ở những các mẹ sau sinh. Vết rạn da sẽ không biến mất sau khi sinh, nhưng có thể chúng sẽ mờ dần. Các mẹ có thể sử dụng kem trị rạn da để đẩy lùi tình trạng này.

Thay đổi tâm trạng

Sinh con là quá trình khiến mẹ xuất hiện nhiều cảm xúc khác nhau. Nhiều mẹ sinh con lần đầu sẽ cảm thấy suy sụp hoặc lo lắng, nhưng cũng có người hạnh phúc chờ đón bé yêu. Nếu bạn trải qua sự thay đổi tâm trạng nghiêm trọng, chán ăn, mệt mỏi quá mức, áp lực với cuộc sống ngay sau khi sinh con, có thể mẹ đã bị trầm cảm sau sinh. Với trường hợp này cần liên hệ ngay với bác sĩ để có tư vấn kịp thời, tránh để lâu dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng.

Giảm cân

Sau khi sinh con, cân nặng của mẹ chưa thể giảm ngay lập tức. Đây là điều rất bình thường bởi hầu hết phụ nữ giảm 13 pounds (6 kg) sau khi sinh. Lượng cân giảm đi này bao gồm trọng lượng của em bé, nhau thai và nước ối. Trong những ngày tiếp theo sau khi sinh, các mẹ sẽ tiếp tục giảm cân do chất lỏng còn sót lại trong tử cung được đẩy ra ngoài. Ngoài ra, chế độ ăn uống sau sinh và tập thể dục thường xuyên có thể giúp các mẹ sớm lấy lại cân nặng như trước khi mang thai.

Chăm sóc sau sinh cho mẹ

Sau sinh, việc chăm sóc bé sẽ chiếm phần lớn thời gian của mẹ nhưng không vì thế mà các mẹ bỏ qua việc chăm sóc chính bản thân mình. Bởi nếu không giữ được sức khỏe, các mẹ khó có thể dành cho con sự chăm sóc tốt nhất.

Chăm sóc sức khỏe thể chất

Tháng đầu sau sinh, cuộc sống của các mẹ có thể thay đổi khá nhiều. Hầu hết các bà mẹ sẽ dành gần như tất cả thời gian của mình việc chăm sóc bé. Nhưng để đảm bảo sức khỏe sớm hồi phục, các mẹ cần lưu ý:

Chăm sóc sau sinh về mặt thể chất cho mẹ
Chăm sóc sau sinh về mặt thể chất cho mẹ
  • Nghỉ ngơi đầy đủ: Nên nghỉ ngơi bất cứ khi nào có thể bởi đa phần các mẹ đều thiếu ngủ do phải dành quá nhiều thời gian chăm bé. Các mẹ nên hạn khách tới thăm trong 2 tuần đầu tiên sau sinh để có nhiều thời gian nghỉ ngơi hơn.
  • Không nâng vật nặng: Các mẹ không được nâng bất cứ thứ gì nặng hơn em bé của bạn, đặc biệt là nếu bạn đã sinh mổ. Nếu cần thiết, hãy nhờ người thân gia đình giúp đỡ việc nhà cũng như chăm sóc bé.
  • Rửa tay thường xuyên: Nên rửa tay thường xuyên đặc biệt là sau mỗi lần đi vệ sinh, sau khi thay tã và trước khi cho bé ăn.
  • Hạn chế leo cầu thang: Các mẹ cần hạn chế leo cầu thang càng nhiều càng tốt nhất là trong tuần đầu tiên sau khi sinh.
  • Đi lại thường xuyên: Không nên chỉ nằm yên một chỗ sau sinh mà cần đi dạo thường xuyên hơn. Đây cũng là cách giúp các mẹ sớm hồi phục hơn.
  • Cần khám lại sớm sau sinh: Trong vòng 1 tuần sau khi sinh, hãy đi khám lại nhằm kiểm tra sức khỏe của cả mẹ và bé.
  • Không nên quan hệ quá sớm: Các mẹ không nên quan hệ quá sớm, cần đợi cho tới khi vùng đáy chậu hoàn toàn hồi phục (hoặc vết sẹo bụng do sinh mổ đã lành). Nếu không chắc chắn về thời điểm quan hệ lại, hãy liên hệ với bác sĩ để được tư  vấn chi tiết.
  • Không dùng tampon hoặc thụt rửa: Các mẹ sau sinh nên tránh thụt rửa hoặc sử dụng tampon cho tới khi hồi phục hoàn toàn. Nên khám lại sau 4-6 tuần để được tư vấn chi tiết.
  • Chế độ ăn uống lành mạnh: Các mẹ tìm hiểu sau sinh nên ăn gì và cần tuân thủ chế độ ăn uống lành mạnh, tránh đồ ăn nhiều dầu mỡ, rượu bia, thức ăn nhanh,…
  • Cung cấp đủ nước: Cần uống 8 ly chất lỏng lớn mỗi ngày. Chất lỏng này có thể là nước, nước trái cây và sữa,…

Chăm sóc sức khỏe tinh thần

Chăm sóc sau sinh, bên cạnh chú ý tới sức khỏe thể chất còn cần chú ý tới sức khỏe tinh thần của các mẹ. Nhiều phụ nữ cảm thấy tồi tệ, chán nản sau sinh và có thể gây ra nhiều hành động nguy hiểm cho cả mẹ và bé. Do vậy, chăm sóc sức khỏe tinh thần sau sinh cũng rất quan trọng.  

Cần chăm sóc sức khỏe tinh thần cho mẹ sau sinh
Cần chăm sóc sức khỏe tinh thần cho mẹ sau sinh
  • Tâm sự nhiều hơn với người thân: Các mẹ cần nói chuyện cởi mở với người thân, bạn bè hoặc những người mình cảm thấy tin tưởng về những cảm xúc của mình để được chia sẻ nhiều hơn, tránh tình trạng bức bối, khó chịu.
  • Làm những gì mình cảm thấy thoải mái: Thay vì gò bó bản thân vào những tiêu chuẩn, quy tắc sau sinh, các mẹ có thể làm những điều mình cảm thích để tâm trạng thoải mái hơn.
  • Tham gia các hội nhóm các bà mẹ mới sinh: Các hội nhóm là nơi sản phụ gặp được những người có hoàn cảnh giống mình từ đó cũng dễ dàng chia sẻ hơn. Các mẹ cũng có thể giúp đỡ nhau, chia sẻ kinh nghiệm làm mẹ dễ dàng hơn.
  • Đọc sách, nghe nhạc, đi dạo: Đây là những hoạt động giúp cải thiện tâm trạng của các mẹ sau sinh.
  • Tránh suy nghĩ tiêu cực: Các mẹ cần tránh suy nghĩ tiêu cực. Hãy xem những video hoặc nghe câu chuyện về sự lạc quan để đẩy lùi những suy nghĩ tiêu cực.

Chăm sóc sau sinh cho bé

Việc chăm sóc sau sinh cho bé không hề dễ dàng nhất là với những mẹ sinh con lần đầu, tuy nhiên, các mẹ vẫn có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình nếu nắm được cách chính xác để chăm sóc bé. Để chăm sóc trẻ sơ sinh, các mẹ cần chú ý một số điểm sau:

Cách dỗ bé khóc

Để làm bé nín khóc, các mẹ hãy bắt đầu bằng cách bế bé và nhẹ nhàng vuốt ve bé. Các em bé, đặc biệt là trẻ sinh non và những bé gặp các vấn đề y tế có thể “thích” được vuốt ve hay massage thường xuyên. Một số loại massage còn có thể tăng cường liên kết giữa mẹ và bé cũng như giúp bé tăng trưởng, phát triển tốt hơn. Tuy nhiên, các mẹ cần cẩn thận bởi trẻ sơ sinh vẫn còn yếu vì vậy hãy mát xa nhẹ nhàng cho bé.

Ngoài ra, các bé cũng thích âm thanh như giọng nói của mẹ, tiến hát hát và tiếng dỗ dành,… Do vậy, khi bé khóc các mẹ có thể hát ru bé để dỗ bé thôi khóc. Các em bé cũng có thể thích nghe nhạc, do vậy muốn bé dừng khóc, hãy thử mở một vài bản nhạc cho bé nghe.

Cách thay tã cho bé

Việc quấn tã là một trong những kỹ thuật đầu tiên các mẹ cần học sau khi sinh bé nhất là với những bà mẹ sinh con lần đầu. Quấn tã đúng cách sẽ giúp bé giữ ấm mà còn giúp bé cảm thấy thoải mái hơn cũng như cử động chân dễ dàng hơn. Ngoài ra, quấn tã đúng cách cũng có thể giúp các bé hạn chế phản xạ giật mình, từ đó có giấc ngủ sâu hơn. Các mẹ cần lưu ý, không nên quấn tã quá chặt bởi nó có thể làm tăng nguy cơ loạn sản xương hông của bé. Khi bé được 2 tháng tuổi, không nên quấn tã cho bé bởi điều này làm tăng nguy cơ mắc hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS).

Dinh dưỡng cho bé

Trong ít nhất 6 tháng đầu đời, nguồn dinh dưỡng tốt nhất dành cho trẻ sơ sinh là sữa mẹ. Do vậy các mẹ cần cho bé bú hoàn toàn trong thời gian này. Nếu mẹ không đủ sữa hoặc bị tắc tia sữa, có thể sử dụng nguồn sữa ngoài để cung cấp dinh dưỡng cho bé. Tuy nhiên, cần liên hệ với bác sĩ để có tư vấn cụ thể về loại sữa cũng như cách cho bé ăn phù hợp. Để đảm bảo đủ dinh dưỡng cho bé, các mẹ cũng cần ăn uống đầy đủ, thực đơn cho mẹ sau sinh cần đảm bảo cung cấp đủ 5 nhóm dưỡng chất quan trọng là protein, vitamin, chất béo, chất xơ, khoáng chất.

Chăm sóc bé sau sinh cũng rất quan trọng
Chăm sóc bé sau sinh cũng rất quan trọng

Cách cho bé ngủ

Trung bình, một trẻ sơ sinh sẽ ngủ tới 16 giờ mỗi ngày nhưng chúng không ngủ liên tục suốt 16 tiếng, mỗi giấc ngủ kéo dài khoảng 2-4 tiếng. Nhưng khi bé được 3 tháng tuổi, các bé có thể ngủ suốt đêm khoảng 6-8 tiếng như người lớn.

Để đảm bảo bé ngủ an toàn, các mẹ cần đặt trẻ nằm ngửa để ngủ để giảm nguy cơ SIDS (hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh). Ngoài ra, các mẹ cũng cần lưu ý:

  • Không sử dụng chăn, mền, chăn cừu, thú nhồi bông và gối trong cũi hoặc nôi (những thứ này có thể làm bé ngạt thở).
  • Đặt bé nằm ở nôi riêng và không nằm cùng với cha mẹ trong 6 tháng đầu đến 1 năm nhằm đảm bảo không đè lên bé trong lúc ngủ.
  • Đảm bảo thay thế vị trí đầu của bé thường xuyên tránh bị lệch đầu do phần xương sọ của bé vẫn còn mềm.

Có thể nói chăm sóc sau sinh là công việc vô cùng quan trọng vừa giúp các mẹ sớm hồi phục vừa đảm bảo đủ dinh dưỡng cho con. Chăm sóc tốt cho mẹ không chỉ cải thiện sức khỏe, tâm trạng của mẹ mà còn có tác động tích cực tới bé. Chăm sóc bé, các mẹ cần hết sức chú ý nhất là trong 6 tháng đầu đời.

Xem thêm: Cách chăm sóc sau sinh tại nhà tránh các bệnh hậu sản nguy hiểm cho mẹ bỉm sữa

Ngày đăng: 10/06/2019 - Cập nhật lúc 10:50 am , 10/06/2019
Nguồn tham khảo

Bài viết nhiều người đọc