Thuốc sắt cho bà bầu loại nào tốt cho mẹ và thai nhi?

Trong thời gian mang thai, hầu hết chị em phụ nữ phải uống bổ sung thêm thuốc sắt để tránh tình trạng thiếu máu. Thế nhưng thuốc sắt cho bà bầu loại nào tốt, cách sử dụng ra sao để đạt hiệu quả cao lại là điều không phải mẹ nào cũng biết.

Tầm quan trọng của bổ sung sắt cho bà bầu

Theo TS.BS Phạm Thị Thúy Hòa (Viện dinh dưỡng ứng dụng), trước khi mang thai và trong thời gian thai nghén, sắt đóng một vai trò vô cùng quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người mẹ cũng như thai nhi.

Trước vấn đề này, bác sĩ Trần Vũ Quang, khoa Sản 1, Bệnh viện Phụ sản Trung ương (Hà Nội), cho biết trong thời gian mang thai, thể tích máu của người mẹ tăng lên 50% để cung cấp đến bào thai và nuôi dưỡng thai nhi.

Trong khi đó, sắt lại là một trong những nguyên tố quan trọng giúp tổng hợp lên hemoglobin, giúp hồng cầu có màu đỏ. Nhờ đó, quá trình vận chuyển oxy trong máu đến các mô trong cơ thể mẹ và thai nhi diễn ra thuận lợi hơn. Chính vì thế việc bổ sung sắt cho mẹ bầu là một việc làm vô cùng quan trọng để ngăn chặn tình trạng thiếu máu.

Thuốc sắt có vai trò rất quan trọng đối với phụ nữ mang thai
Thuốc sắt có vai trò rất quan trọng đối với phụ nữ mang thai

Nếu cơ thể người mẹ bị thiếu máu, đặc biệt là trong giai đoạn tam cá nguyệt thứ nhất và thứ 2, mẹ bầu sẽ thường xuyên bị hoa mắt chóng mặt, đau đầu, từ khó khiến cho thời gian mang thai của mẹ gặp nhiều khó khăn.

Bên cạnh đó, theo bác sĩ Thúy Hòa, sắt có tác dụng làm tăng cảm giác ăn ngon miệng. Đó chính là lí do vì sao mẹ bầu thiếu máu do thiếu sắt thường không muốn ăn, ăn không ngon miệng, thậm chí là ngủ không ngon giấc. Điều này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức đề kháng của mẹ.

Đặc biệt, bào thai sống trong môi trường không được cung cấp đủ oxy, đủ máu sẽ dẫn đến nguy cơ cao chết lưu. Nếu tình trạng này kéo dài suốt thai kỳ, bé sinh ra sẽ nhẹ cân, suy dinh dưỡng.

Không những vậy, theo các chuyên gia dinh dưỡng, sắt tham gia vào quá trình phân chia tế bào, tạo ra những tế bào mới. Trong khoảng thời gian từ 10 đến 16 ngày đầu khi trứng gặp tinh trùng và bắt đầu thụ thai, các tế bào thần kinh của thai nhi cũng dần hình thành. Ở giai đoạn này, nếu cơ thể người mẹ không đủ sắt thì hệ thần kinh cũng như trí tuệ của thai nhi sẽ bị ảnh hưởng.

Từ những điều quan trọng kể trên, mẹ bầu cần có kế hoạch bổ sung sắt thật hợp lý. Mẹ có thể tích cực ăn một số thực phẩm giàu hàm lượng sắt như thịt bò, thịt lợn nạc, tiết, khoai lang, khoai tây, hải sản, bơ đậu phộng, lòng đỏ trứng, đậu…

Sắt có nhiều trong các thực phẩm như thịt, hải sản, đậu
Sắt có nhiều trong các thực phẩm như thịt, hải sản, đậu

Việc bổ sung sắt thông qua thực phẩm tuy tốt nhưng chưa đủ. Trong quá trình chế biến, hàm lượng sắt trong các thực phẩm có thể dễ dàng mất đi, từ đó không đáp ứng đủ nhu cầu của cơ thể. Chính vì vậy, việc uống bổ sung thêm các loại thuốc sắt trong thời gian mang thai là một việc làm không thể thiếu. Vậy thuốc sắt cho bà bầu loại nào tốt và sử dụng ra sao cho hiệu quả?

Thuốc sắt cho bà bầu loại nào tốt?

Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại thuốc sắt dành cho bà bầu, tuy nhiên sử dụng loại nào cho tốt và hiệu quả cao thì không phải ai cũng biết.

Theo thông tin cung cấp của các chuyên gia, hiện nay có 3 loại thuốc sắt được khuyến cáo sử dụng là sắt sulfate (sắt vô cơ), sắt fumarate (sắt hữa cơ) và sắt gluconat (sắt hữu cơ). Đối với phụ nữ khi mang thai, mọi người nên sử dụng sắt hữu cơ vì khi sử dụng loại thuốc này, mẹ sẽ rất dễ hấp thu và đặc biệt là giảm nguy cơ bị táo bón.

Thuốc sắt hiện nay được chế thành 2 dạng chính là dạng dung dịch nước đựng trong các ống thủy tinh và dạng viên nang mềm. Ở tam cá nguyệt thứ nhất, các chuyên gia khuyên các mẹ nên sử dụng thuốc sắt dạng viên cho dễ uống, không lo bị buồn nôn khó chịu.

Bước sang thời kỳ tiếp theo của hành trình mang thai, cụ thể là từ tháng thứ 4 trở đi, để tránh táo bón và giúp cơ thể hấp thu dễ dàng hơn thì tốt nhất mẹ nên dùng thuốc sắt dạng dung dịch.

Thuốc sắt cho bà bầu thường có dạng dung dịch hoặc viên nang
Thuốc sắt cho bà bầu thường có dạng dung dịch hoặc viên nang

Vậy thuốc sắt nào tốt cho bà bầu? Khi chọn mua thuốc sắt trước và trong thời gian mang thai, các mẹ có thể cân nhắc chọn một trong số những loại thuốc như thuốc sắt procare, obimin, thuốc ferrovit, fogyma plus, seferon, thuốc blackmores…

Hầu hết các loại thuốc sắt dành cho bà bầu đều tốt chỉ khác là số lượng nguyên tố sắt trong mỗi sản phẩm là khác nhau. Chính vì thế, khi mua hàng, bạn cần đọc kỹ bao bì sản phẩm để chọn loại thuốc phù hợp nhất với nhu cầu của bản thân.

Cách bổ sung thuốc sắt cho bà bầu một cách an toàn và hiệu quả nhất

Tất cả các loại thuốc sử dụng cho người có bầu hay không có bầu, trẻ hay già đều có hướng dẫn sử dụng nhất định. Thuốc chỉ phát huy tác dụng một cách tốt nhất nếu chúng ta sử dụng đúng liều lượng và dùng đúng thời điểm.

Vậy dùng viên sắt cho bà bầu như nào mới đúng chuẩn để mang lại hiệu quả cao nhất? Đây là thông tin quan trọng, phụ nữ mang thai không được phép xem thường.

Liều lượng bổ sung sắt cho bà bầu

Theo các chuyên gia y tế, trước khi mang thai khoảng 1-3 tháng, chị em phụ nữ cần có kế hoạch bổ sung thêm sắt cho cơ thể để tránh tình trạng thiếu máu dẫn đến hoa mắt, chóng mặt.

Nếu tự tiện bổ sung thuốc sắt, các mẹ bầu có thể rơi vào tình trạng thừa hoặc thiếu sắt. Theo các chuyên gia y tế, nếu cơ thể mẹ dung nạp quá nhiều sắt, nguy cơ bị tiểu đường thai kỳ hoặc tình trạng mất cân bằng oxy hóa sẽ tăng cao.

Vô hình chung những hiện tượng trên có thể dẫn đến tình trạng vô sinh, sảy thai, huyết áp cao hoặc tiền sản giật – một trong những biến chứng có thể gây nguy hiểm cho mẹ bầu và thai nhi. Bên cạnh đó, bà bầu bị thừa sắt có thể bị bệnh viêm khớp dẫn đến tình trạng đau nhức mỏi lưng.

Được biết, trước thời gian mang bầu, phụ nữ nên bổ sung khoảng 15 mg sắt mỗi ngày. Tiếp đó, khi đã mang thai, chị em cần cung cấp cho cơ thể khoảng 27 mg đến 45 mg sắt mỗi ngày (tính tổng cả lượng sắt trong thực phẩm lẫn viên thuốc uống).

Lượng sắt cần bổ sung cho bà bầu là từ 27mg đến 45 mg sắt mỗi ngày
Lượng sắt cần bổ sung cho bà bầu là từ 27mg đến 45 mg sắt mỗi ngày

Đối với mẹ bầu được chẩn đoán bị thiếu máu nghiêm trọng thì lượng sắt cần bổ sung có thể lên đến 60mg/ngày, thậm chí có người cần phải bổ sung 120mg nguyên tố sắt/ngày kèm theo 0,4mg axit folic cho đến khi nồng độ hemoglobin trở lại mức độ ổn định.

Sau khi tình trạng thiếu máu đã được cải thiện, bạn sẽ được chỉ định quay về mức 27-45mg nguyên tố sắt mỗi ngày như các mẹ bầu bình thường khác. Chính vì thế để biết rõ cơ thể cần bổ sung bao nhiêu lượng sắt, các mẹ cần đi khám sức khỏe và tuân thủ nghiêm ngặt theo những chỉ định, lời khuyên của bác sĩ.

Các bổ sung thuốc sắt cho bà bầu

Khi bổ sung thêm viên sắt trong suốt thai kỳ, mẹ bầu nên sử dụng như thế nào cho chính xác nhất để có thể hấp thu được toàn bộ lượng sắt có trong thuốc? Các chuyên gia sản phụ khoa khuyên các mẹ thực hiện như sau:

  • Đối với thuốc sắt dạng viên: Để uống vào cơ thể một cách hiệu quả nhất, chị em phụ nữ nên uống thuốc với ít nhất nửa cốc nước. Nên nhớ bạn không được nhau thuốc khi uống, hãy để viên thuốc có hình dạng nguyên vẹn trôi xuống cổ họng của bạn.
  • Đối với thuốc dạng nước: Khi sử dụng thuốc sắt dạng dung dịch nước, bạn hãy dùng một ống hút, hút sạch thuốc trong ống thuốc để tránh tình trạng răng bị đen do uống thuốc sắt. Đồng thời khi bẻ một đầu thuốc sắt chứa trong ống thủy tinh, mẹ cần cẩn thận để tránh bị thương.

6 nguyên tắc cần nhớ khi cho bà bầu uống viên sắt

Khi uống bổ sung viên sắt, các mẹ cần nhớ những nguyên tắc sau:

  • Uống thuốc khi bụng đang đói: Theo các chuyên gia y tế, sắt được hấp thụ tốt nhất vào trong cơ thể khi dạ dày của bạn trống rỗng. Tuy nhiên, đối với thai phụ, trước khi uống viên sắt, mọi người nên ăn nhẹ một chút gì đó để tránh cho dạ dày bị kích thích gây buồn nôn.
  • Tuyệt đối không uống thuốc khi nằm: Khi uống bổ sung thuốc sắt hoặc bất kỳ một loại thuốc nào đó, mọi người tuyệt đối không uống khi nằm để tránh tình trạng bị nghẹn. Hãy ngồi dậy và uống thuốc để không gặp phải tình huống rủi ro không mong muốn.
Không nên uống thuốc sắt cho bà bầu cùng với nước chè, cà phê
Không nên uống thuốc sắt cho bà bầu cùng với nước chè, cà phê
  • Không uống cùng canxi: Ngoài sắt, axit folic thì canxi cũng là một trong những chất quan trọng phụ nữ cần bổ sung cho cơ thể trước và trong thời gian mang thai. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, canxi và sắt lại là 2 nhân tố kỵ nhau do đó mẹ bầu không nên uống đồng thời hai loại thuốc này cùng một lúc. Tốt nhất, mẹ nên uống cách 2 loại thuốc này khoảng 2 tiếng. Bên cạnh đó, mẹ cũng cần tránh uống thuốc sắt với sữa, đồng thời không nên ăn các thực phẩm giàu sắt khi đang uống bổ sung canxi.
  • Không uống thuốc sắt trước khi đi ngủ: Khi bổ sung viên sắt, mẹ bầu tránh uống trước khi đi ngủ vì có thể khiến cho giấc ngủ chập chờn, không ngon giấc.
  • Không uống sắt cùng trà và cà phê: Một trong những nguyên tắc quan trọng các mẹ bầu cần nhớ khi bổ sung sắt đó là tránh sử dụng thuốc cùng với trà và cà phê. Vì các chất trong các loại thức uống kia có thể cản trở nguyên tố sắt đi vào trong cơ thể, từ đó khiến việc hấp thụ sắt bị gián đoạn.
  • Có thể uống viên sắt cùng với nước cam, chanh: Ngoài việc uống thuốc sắt cùng với nước lọc, các bạn có thể uống cùng với một số loại nước trái cây như cam, chanh. Các loại nước chứa nhiều vitamin C sẽ thúc đẩy cơ thể hấp thụ sắt một cách triệt để.

Những tác dụng phụ có thể gặp phải khi bổ sung viên sắt cho bà bầu

Khi bổ sung thuốc sắt trong thời gian mang thai, nếu không sử dụng đúng liều lượng, bà bầu có thể gặp phải một số tác dụng phụ không mong muốn như:

  • Táo bón

Một trong những tác dụng phụ điển hình nhất khi bổ sung viên sắt cho bà bầu hoặc ngay cả ở những người không mang thai đó là hiện tượng táo bón. Trên thực tế, theo các chuyên gia y tế, có đến khoảng hơn 10% những người thường xuyên sử dụng thuốc sắt đều bị bệnh táo bón “gõ cửa” hỏi thăm.

Một trong những tác dụng phụ của uống thuốc sắt là mẹ bầu có thể bị táo bón
Một trong những tác dụng phụ của uống thuốc sắt là mẹ bầu có thể bị táo bón

Để ngăn chặn tình trạng này, các bác sĩ đầu ngành dinh dưỡng và sản phụ khoa khuyên chị em nên tích cực ăn thêm các thực phẩm giàu chất xơ (rau xanh, các loại quả mọng, yến mạch, đậu lăng…) và uống nhiều nước.

Bên cạnh đó, mọi người cần cân bằng chế độ dinh dưỡng mỗi ngày, đồng thời thực hiện các bài tập thể dục nhẹ nhàng mỗi ngày như đi bộ, bơi lội, yoga… để giúp đẩy lùi tình trạng táo bón. Nếu hiện tượng này kéo dài và ngày càng ở mức độ nghiêm trọng, mẹ bầu cần phải đi bệnh viện kiểm tra ngay để tránh gặp phải biến chứng nguy hiểm.

  • Hệ tiêu hóa bị kích thích

Khi bổ sung thuốc sắt cho bà bầu, các bạn có thể bị đối mặt với nguy cơ bị đau bụng hoặc co thắt dạ dày. Hiện tượng này ảnh hưởng đến 10% những người thường xuyên sử dụng viên sắt. Để đảm bảo an toàn, bạn nên đến bệnh viện hoặc các phòng khám uy tín, kể lại chính xác rắc rối bạn đang gặp phải. Khi ấy, bác sĩ sẽ đưa ra cho bạn lời khuyên chính xác nhất.

  • Cảm thấy buồn nôn và nôn

Có thể bạn không biết rằng, việc bổ sung thuốc sắt có thể khiến cho tình trạng ốm nghén của bà bầu càng trở nên nghiêm trọng hơn. Theo các chuyên gia y tế, tình trạng này sẽ giảm bớt nếu bạn uống thực phẩm bổ sung này cùng bữa ăn thay vì uống thuốc khi đói bụng. Hoặc bạn có thể uống viên sắt sau khi đã ăn một bữa ăn nhẹ.

Bên cạnh đó, bạn có thể không gặp phải tình trạng nôn nao khi sử dụng thuốc sắt cho bà bầu bằng cách ngậm kẹo cứng hoặc nhai kẹo cao su. Nếu bạn bị nôn và buồn nôn quá nhiều kèm theo những cơn sốt cao thì hãy đi gặp bác sĩ ngay trước khi quá muộn.

Khi uống bổ sung thuốc sắt, mẹ bầu có thể sẽ cảm thấy buồn nôn và nôn
Khi uống bổ sung thuốc sắt, mẹ bầu có thể sẽ cảm thấy buồn nôn và nôn
  • Phân và nước tiểu sẫm màu

Khoảng 10% những người sử dụng thuốc sắt trong thời gian mang thai đều phản ánh có hiện tượng phân sẫm màu. Theo các chuyên gia, sẽ là bình thường nếu bạn thấy phân có màu xanh hoặc đen.

Ngoài ra, 5% người uống bổ sung viên sắt khi có thai đều phát hiện nước tiểu của mình có màu sẫm hơn. Thông thường, các hiện tượng này sẽ biến mất khi bạn ngừng uống thuốc sắt, nhưng để an toàn, bạn vẫn nên đi kiểm tra.

Giống như canxi, axit folic, sắt là một trong những thành phần quan trọng không thể thiếu đối với cơ thể phụ nữ chuẩn bị mang thai và đang trong giai đoạn mang thai. Thậm chí sau khi sinh bé, các mẹ vẫn cần tích cực bổ sung thêm sắt để tránh cho cơ thể rơi vào tình trạng thiếu máu.

Chính vì thế khi bổ sung thuốc sắt cho bà bầu, mọi người cần phải ghi nhớ thật kỹ những lưu ý trên để thuốc phát huy tác dụng một cách hiệu quả nhất. Mọi người cần kết hợp uống thuốc và ăn nhiều thực phẩm bổ dưỡng chứa nhiều sắt để cơ thể dung nạp được trọn vẹn số lượng nguyên tố sắt cần thiết. Nếu gặp bất kỳ vấn đề nào không ổn khi bổ sung sắt trong thời gian mang thai, các mẹ hãy đến bệnh viện để kiểm tra ngay nhé.

Ngày đăng: 06/03/2019 - Cập nhật lúc 5:24 pm , 06/03/2019
Nguồn tham khảo