Thoát vị đĩa đệm là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh

Thoát vị đĩa đệm là một bệnh lý về xương khớp khá phổ biến. Theo thống kê, tại Việt Nam hiện nay có hơn 19% số người bị thoát vị đĩa đệm. Đây là một căn bệnh tương đối nguy hiểm, không chỉ làm suy giảm khả năng lao động mà thậm chí có thể gây bại liệt và nguy hiểm cho tính mạng người bệnh. Để bảo vệ sức khỏe bản thân, chúng ta cần tìm hiểu kĩ hơn về căn bệnh này.  

Thoát vị đĩa đệm là gì? Các nhóm bệnh thường gặp

Trước hết, tìm hiểu về cấu tạo của đĩa đệm sẽ giúp bạn nắm rõ hơn về cơ chế hình thành bệnh thoát vị đĩa đệm. Đĩa đệm bao gồm một vòng xơ bên ngoài, nhân keo bao quanh một trung tâm giống như Gelatin bên trong. Đĩa đệm là phần cấu tạo nằm giữa các đốt sống, có cấu trúc dạng thớ sợi chắc chắn, đàn hồi được sắp xếp trật tự theo vòng tâm. Cấu trúc đĩa đệm bao gồm: Nhân keo, bao xơ, tấm sụn tận cùng

Thoát vị đĩa đệm là gì?
Thoát vị đĩa đệm là gì?

Thoát vị đĩa đệm tiếng anh là Herniated Disc, là một hiện tượng mà nhân nhày đĩa đệm cột sống bị dịch chuyển ra khỏi vị trí trong vòng sợi và chèn ép vào ống sống hay các rễ thần kinh sống, có sự đứt rách vòng sợi dẫn đến hội chứng thắt lưng hông điển hình. Đĩa đệm thoát vị có thể xảy ra ở một hoặc nhiều đĩa đệm trên cột sống tại một thời điểm.

Hai dạng điển hình nhất của căn bệnh này là thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng và thoát vị đĩa đệm cổ. Cụ thể là:

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng: Là tình trạng nhân nhầy ở vùng đĩa đệm bị thoát ra ngài qua vết nứt trên vỏ bao xơ, từ đó chèn ép lên các rễ thần kinh, tủy sống cũng như các cơ quan khác khiến  người bệnh đau nhức khó chịu.  Trong thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, tình trạng thường gặp nhất phải kể tới:

  • Thoát vị đĩa đệm L4 L5: Xảy ra ở đốt sống L4 L5, là những đốt sống có vị trí thấp nhất trong cột sống thắt lưng, đảm nhiệm chức năng nâng đỡ cho phần trên cơ thể. Chúng thường phải chịu lực tải trọng mạnh nhất là khi có những tác động mạnh lên cột sống.
  • Thoát vị đĩa đệm L5 S1: Xảy ra ở đốt lưng tại vị trí L5 S1, trong đó, L5 là đốt sống thắt lưng nằm ngay tại vị trí thứ 5 và S1 là vị trí xương cùng thứ nhất trong cột sống. Đoạn cột sống L5 S1 đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng, được cói như điểm tựa chính của xương cột sống. Do đó, nếu có bất cứ thương tổn nào cũng sẽ gây ảnh hưởng trực tiếp đến người bệnh, thậm chí có khả năng gây nhiều biến chứng nguy hiểm.

Thoát vị đĩa đệm cổ: Là tình trạng đĩa đệm giữa các đốt sống cổ bị rò rỉ dịch, phình to, tách rời khỏi vị trí ban đầu. Điều này dẫn tới các triệu chứng như đau đớn, khó cử động do các đĩa đệm chèn ép lên dây thần kinh. Căn bệnh này có thể ảnh hưởng tới mọi đối tượng, tuy nhiên phổ biến ở độ tuổi 30-50. Mặc dù bệnh không gây ảnh hưởng tới tinh mạng, nhưng một số trường hợp thoát vị đĩa đệm cổ có thể gây liệt nửa người hoặc một số biến chứng nguy hiểm khác.

Triệu chứng của bệnh thoát vị đĩa đệm

Giống như một số bệnh lý phổ biến khác, triệu chúng của người bệnh trong những giai đoạn đầu không biểu hiện quá rõ ràng. Để có thể nhận biết sớm, cũng như phân biệt với các triệu chứng khác, mỗi người cần lưu ý đến những triệu chúng của bệnh như sau:

Triệu chứng bệnh thoát vị đĩa đệm
Triệu chứng bệnh thoát vị đĩa đệm
  • Đau: Đau nhức, đau ì tại chỗ, có cảm giác cơn đau nhói lên một lúc rồi thôi
  • Tê bì chân tay: Do các rễ thần kinh bị chèn ép khiến cho chân tay của người bệnh rất dễ bị sưng và tê bì.
  • Teo cơ: Đối với thoát vị đĩa đệm, cơ bắp ở các vùng bắp tay, bắp chân không phát triển bình thường, thậm chí là bị teo lại.
  • Đau đầu, chóng mặt: Đây là một biểu hiện hoàn toàn dễ cảm nhận được đối với những người nghi mắc thoát vị đĩa đệm. Khi các mạch máu để nuôi các tế bào não bị chèn ép, người bệnh sẽ có cảm giác đầu óc bốc hỏa, đau đầu, chóng mặt.
  • Rối loạn cảm giác: Cảm giác không thật khi bạn cầm nắm, mang vác các đồ dùng, vật dụng
  • Đau lan xuống chân: Các dây thần kinh tọa bị chèn ép, khiến cho người bệnh bị đau nhức từ vùng lưng xuống đến chân.
  • Hạn chế khả năng vận động: Các dây thần kinh bị chèn ép, người bệnh sẽ có cảm giác chậm chạm, ì ạch, khó di chuyển ảnh hưởng đến các hoạt động cầm nắm.
  • Ngoài ra, một số triệu chứng kèm theo có thể xảy ra như: sốt, mệt mỏi, chán nản, sụt cân,…

Ngay khi thấy xuất hiện các triệu chứng bất thường này, người bệnh cần chủ động đến cơ sở y tế hoặc liên hệ bác sĩ chuyên khoa để được khám, tư vấn các điều trị hiệu quả nhất. Bệnh nếu được điều trị sớm ở giai đoạn đầu có thể chữa khỏi hoàn toàn và ngăn ngừa được biến chứng nguy hiểm.

Thoát vị đĩa đệm nguyên nhân là gì?

Có nhiều nguyên nhân gây thoát vị đĩa đệm, có thể xuất phát từ những yếu tố bên trong cơ thể hoặc những tác động bên ngoài liên quan đến quá trình vận động, sinh hoạt, chế độ ăn uống,…. Với mỗi nguyên nhân sẽ gây ra những ảnh hưởng nhất định đến tình trạng bệnh cũng như cần có phương pháp điều trị phù hợp để có thể mang lại hiệu quả tốt nhất.

Theo thống kê từ các chuyên gia, thoát vị địa đệm hiện nay có thể gây ra bởi một số nguyên nhân chủ yếu như:

Thoái hóa tự nhiên

Đây được xem là một nguyên nhân chủ yếu dẫn đến bệnh thoát vị đĩa đệm. Trước khi chính thức bị lệch đĩa đệm thì nó đã phải trải qua một khoảng thời gian bị thoái hóa.

Trong quá trình thoái hóa, sự thẩm thấu dần kém đi khiến địa đệm không được nuôi dưỡng đầy đủ trở nên mất nước và khô. Các vòng sợi bao sơ cũng yếu đi, chỉ cần một tác động nào đó cũng sẽ khiến nó bị rách, nứt và làm nhân nhầy thoát ra ngoài.

Những nguyên nhân gây bệnh
Những nguyên nhân gây bệnh

Do hoạt động sai tư thế

Sai tư thế là một thói quen xấu không ít người hiện nay mắc phải khi làm việc và cả khi nghỉ ngơi. Các hoạt động thường ngày như nằm, ngồi, bê vác không đúng cách trong học tập, làm việc và sinh hoạt dễ gây ra hiện tượng cong vẹo cột sống, đĩa đệm dịch chuyển sai vị trí, gây phá vỡ cấu trúc bao xơ dẫn đến tình trạng đĩa đệm sẽ bị thoát vị cao hơn.

Do các chấn thương, tai nạn

Đây là một nguyên nhân khó kiểm soát và khó nói trước được. Sau những biến cố, va đập và chấn thương trong quá trình sinh hoạt, chơi thể thao, tai nạn giao thông, tai nạn lao động sẽ khiến cho đĩa đệm bị tổn thương và dẫn đến thoát vị đĩa đệm.

Thừa cân, béo phì

Chế độ ăn uống không khoa học dẫn đến thừa cân béo phì làm trong lượng cơ thể gia tăng khiến cột sống phải chịu một trong tải lớn.

Ngoài ra, các nguyên nhân gây thoát vị đĩa đệm phổ biến khác cũng cần phải kể đến như lạm dụng bia rượu, thuốc lá, sử dụng các chất kích thích, ăn uống không khoa học hay bị stress kéo dài.

Thoát vị đĩa đệm có nguy hiểm không?

Thoát vị đĩa đệm có nguy hiểm không là thắc mắc của rất nhiều bệnh nhân hiện nay. Giải đáp thắc mắc này,  thầy thuốc ưu tú Lê Phương – GĐ chuyên môn Trung tâm Thừa kế  và Ứng dụng Đông  y Việt Nam cho biết đây là căn bệnh có thể gây ra  nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời. Một số biến chứng thường gặp của bệnh phải kể tới:

  • Gây đau dây thận kinh tọa, khiến người bệnh đau nhức dữ dội vùng mông dọc xuống cẳng chân, mu bàn chân, ngón chân.
  • Dẫn tới teo cơ, hạn chế vận động thậm chí là liệt, tàn phế.
  • Tiểu tiện, đại tiện không kiểm soát, người bệnh có thể phải thông tiểu, thụt tháo,..
  • Đĩa đệm thoát vị chèn ép lên rễ thần kinh gây ra những cơn đau kéo dài từ thắt lưng tới chân, mức độ các cơn đau tăng dần khi hoạt động mạnh, đứng lâu hoặc ngồi lâu,…
  • Gây rối loạn cảm giác, người bệnh lúc nóng, lúc lạnh bất thường do rễ thần kinh bị chèn ép, tổn thương.
  • Gây rối loạn cơ thắt kiểu ngoại vi khiến người bệnh không kiểm soát được việc đi tiểu, có thể gây bí tiểu, tiểu không kiểm soát, hiện tượng nước tiểu chảy rỉ ra.
  • Dẫn tới hội chứng đuôi ngựa, đây là một biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh thoát vị đĩa đệm khiến người bệnh có thể tàn phế suốt đời nếu  không được phẫu thuật sớm.

Cũng bởi những biến chứng nguy hiểm, người bệnh không nên chủ quan, cần có những biện pháp điều trị kịp thời ngay khi phát hiện các dấu hiệu của bệnh.

Thoát vị đĩa đệm có chữa được không? Điều trị như thế nào hiệu quả?

Giải đáp thắc mắc thoát vị đĩa đệm có chữa khỏi được không, các chuyên gia y tế cho biết căn bệnh này được coi là chữa khỏi hoàn toàn khi cơ thể tự sản sinh đĩa đệm mới thế chỗ cho đĩa đệm bị thoát vị. Do đó, có thể nói,  bệnh thoát vị đĩa đệm không thể chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, để đẩy lùi triệu chứng bệnh, hạn chế biến chứng, người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp như sử dụng thuốc, phẫu thuật, vật lý trị liệu,…

Tùy thuộc vào từng mức độ thoát vị của đĩa đệm, người bệnh có thể lựa chọn phương pháp phù hợp. Theo đó, một số cách chữa được sử dụng chủ yếu hiện nay có thể kể đến như:

Thoát vị đĩa đệm uống thuốc gì?

Tùy thuộc vào mức độ của bệnh, các bác sĩ sẽ kê đơn, chỉ định dùng thuốc phù hợp. Hiện nay, có một số loại thuốc đặc trị được áp dung cho bệnh nhân thoát vị đĩa đệm, trong đó phải kể tới:

  • Nhóm thuốc giảm đau
  • Thuốc kháng viêm không Steroid
  • Nhóm thuốc giãn cơ
  • Thuốc tiêm Corticoid

Khi sử dụng thuốc Tây, người bệnh cần sử dụng theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ, không được tự  ý sử dụng, uống không đúng liều hay ngừng thuốc giữa chừng. Bởi điều này có thể dẫn tới một số tác dụng phụ như mệt mỏi, chóng mặt, đau đầu, chán ăn, ảnh hưởng tới gan, thận, tim,…. 

Can thiệp ngoại khoa

Với những trường hợp sử dụng thuốc không mang tới  hiệu quả như mong muốn hoặc các trường hợp thóa vị đĩa đệm nặng, người bệnh cần áp dụng các phương pháp phẫu thuật. Hiện có hai phương pháp mổ thoát vị đĩa đệm chính là mổ vi phẫu thuật và mổ nộ soi. Tuy nhiên, cần lưu ý, phương pháp này có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro như nhiễm trùng sau mổ, đau kéo dài, thoái hóa đốt cột sống, liệt chi,…

Hơn nữa, khả năng thành công của cách điều trị này cũng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tình trạng bệnh lý, cơ địa, sức khỏe của người bênh, trình độ chuyên môn bác sĩ thực hiện, cơ sở vật chất được áp dụng,…

Phẫu thuật điều trị lệch đĩa đệm
Phẫu thuật điều trị lệch đĩa đệm

Chữa thoát vị đĩa đệm theo y học cổ truyền

Theo quan điểm của Đông y, thoát vị đĩa đệm còn được gọi là chứng yêu thống hay yêu cước thống. Đây là tình trạng xuất hiện do chức năng can, thận bị suy giảm khiến phong hàn, thấp nhiệt xâm nhập mà thành. Để điều trị căn bệnh này, Đông y tập trung đả thông khí huyết, giúp thanh nhiệt, giải độc, bổ kiện, tỳ, can thận.

Phương pháp này sử dụng các bài thuốc Nam có thành phần thảo dược hoàn toàn tự nhiên có tác dụng tái tạo sâu, phục hồi đĩa đệm từ bên trong, mang lại hiệu quả lâu dài, bền vững. Đặc biệt, thuốc Đông y sử dụng các thảo dược tự nhiên, an toàn, lành tính với người bệnh. Do đó, người bệnh hoàn toàn có thể yên tâm sử dụng trong thời gian dài mà không lo tác dụng phụ.

Áp dụng các mẹo dân gian chữa bệnh

Bên cạnh việc chữa bằng Tây y, Đông y, với những trường hợp nhẹ, người bệnh có thể áp dụng một số mẹo dân gian nhằm đẩy lùi các triệu chứng khó chịu do bệnh gây ra. Một số phương pháp được áp dụng nhiều phải kể tới:

  • Chữa thoát vị đĩa đệm bằng ngải cứu: Chuẩn bị ngải cứu tươi rửa sạch, sao cho nóng cùng muối hạt cho tới khi khô lại. Sử dụng một chiếc khăn mỏng bọc hỗn hợp ngải cứu và muối, đợi cho tới khi nguội bớt thì đem chờm lên vùng cột sống bị đau. Thực hiện 20 phút, nếu hỗn hợp nguội, có  thể sao lại cho nóng rồi tiếp tục chườm.
  • Chữa bằng lá lốt: Sử dụng lá lốt tươi rửa sạch, sao vàng cùng muối hạt cho tới khi héo thì tắt bếp. Bọc nguyên liệu trong vải sạch rồi chờm từ 2-3 lần để mang tới hiệu quả tốt nhất.
  • Sử dụng bài thuốc uống từ cây chìa vôi: Sử dụng cây chìa vôi, lá lốt, cỏ xước, cỏ ngươi, tầm gửi, rau dền gai mỗi loại 15g sắc cùng 500ml nước với lửa nhỏ cho tới khi cạn còn một nửa thì tắt bếp. Chia phần nước thu được thành 3 phần bằng nhau, uống hết trong ngày. Sử dụng liên tục tron 1 tháng để thấy hiệu quả tốt nhất.

Chữa bệnh bằng mẹo dân gian sử dụng thảo dược tự nhiên nên an toàn, lành tính, giúp người bệnh tiết kiệm được chi phí điều trị. Tuy nhiên, dược tính của  phương pháp này không cao, nên chỉ giúp giảm triệu chứng cho các trường hợp bệnh nhẹ. Ngoài ra, để đạt kết quả tốt nhất, người bệnh nên kết hợp với chế độ sinh hoạt, ăn uống tích cực.

Vật lý trị liệu

Vật lý trị liệu là một trong những phương pháp chữa bệnh đĩa đệm thoát vị thuộc nhánh của y học phục hồi chức năng, hỗ trợ bệnh nhân duy trì, phục hồi, cải thiện chức năng sinh lý hiệu quả được nhiều người áp dụng. Tùy thuộc vào tình trạng nguyên nhân, người bệnh sẽ được chỉ định áp dụng các loại hình vật lý trị liệu phù hợp. Một số biện pháp phổ biến nhất phải kể tới:

  • Kéo giãn giảm áp cột sống bằng máy
  • Sử dụng các phương pháp điện trị liệu như sóng ngắn, sóng siêu âm, kích thích điện, tia laser cường độ cao,…

Thoát vị đĩa đệm kiêng gì, nên ăn gì?

Thoát vị đĩa đệm kiêng gì, nên ăn gì là vấn đề mà rất nhiều người còn mơ hồ, không nắm rõ. Không ít người chỉ quan tâm tới các giải pháp điều trị mà quên mất chế độ ăn uống cũng có ảnh hưởng lớn tới kết quả điều trị. Để đạt hiệu quả tốt nhất, người bệnh cần chú ý một số điểm sau:

Nên kiêng:

  • Thực phẩm nhiều chất béo, đạm bởi có thể làm tăng quá trình đào thải canxi qua thận, khiến xương thiếu hụt canxi, gây nguy cơ loãng xương cao và khiến bệnh trầm trọng hơn.
  • Chất kích thích, rượu, bia bởi chúng làm giảm hàm lượng canxi, khoáng chất trong cơ thể.
  • Đồ cay nóng làm tăng nguy cơ đau nhức xương khớp do đĩa đệm bị thoát vị.
  • Thực phẩm chứa purin, fructose như thịt gia cầm, các trích, cà muối, dưa chua, nội tạng động vật, bởi chúng có thể tăng phản ứng viêm khớp, làm tình trạng thoát vị trầm trọng hơn.

Nên ăn:

  • Thực phẩm giàu protein giúp duy trì, sửa chữa tổn thương trên xương, sụn, mô mềm.
  • Thực phẩm giàu canxi giúp xương phát triển tốt, chống lão hóa.
  • Thực phẩm giàu vitamin D giúp cơ thể hấp thụ canxi tốt hơn, tái tạo xương bị bào mòn, tránh đĩa đệm thoát vị ra ngoài.
  • Thực phẩm giàu omega-3 giúp sản sinh collagen, ngăn chặn tổn thương cho đĩa đệm, phòng ngừa thoát vị nghiêm trọng hơn.
  • Thực phẩm giàu chất xơ giúp kiểm soát trọng lượng cơ thể, giảm áp lực lên đĩa đệm.

Phòng tránh bệnh như thế nào hiệu quả?

Trước khi bị hành hạ bởi căn bệnh này thì tốt nhất chúng ta nên tìm hiểu phương pháp ngăn ngừa nguy cơ mắc căn bệnh này:

  • Tập thể dục, thể thao đều đặn, đặc biệt là những môn thể thao giúp tăng cường sự dẻo dai của xương khớp như bơi lội, yoga, thái cực quyền, aerobic,…
  • Hạn chế mang vác vật nặng quá sức trên lưng. Tránh làm việc quá sức. Chú ý nghỉ ngơi hợp lí.
  • Ngồi làm việc đúng tư thế, giữ lưng thẳng. Sau khoảng 60 – 90 phút nên đứng dậy thực hiện vài động tác thể dục tốt cho xương cột sống.
  • Không sử dụng gối ngủ quá cao.
  • Xây dựng chế độ ăn uống khoa học và đầy đủ dinh dưỡng, đặc biệt là cung cấp đủ canxi, magie, vitamin D Glucosamine và Chondroitin cho cơ thể để nuôi dưỡng khớp khỏe mạnh.
  • Tránh xa các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá,…
  • Kiểm soát cân nặng của mình ở mức hợp lí. Cần giảm cân nếu bị thừa cân, béo phì.
  • Duy trì thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ 6 tháng/ lần để luôn kiểm soát tốt sức khỏe của mình.

Trên đây là những thông tin quan trọng và cần thiết về căn bệnh thoát vị đĩa đệm. Bạn nên “bỏ túi” cho mình những kiến thức này để có thể chủ động bảo vệ sức khỏe của bản thân.

Ngày đăng: 15/06/2020 - Cập nhật lúc 8:13 am , 07/07/2020
Nguồn tham khảo